MANYAS
KUŞ CENNETİ
Evliye Çelebi, ünlü Seyahatname’sinde
Kuş Gölü ile Kuş Cenneti’ni şöyle anlatmaktadır.
“İlyaspınardan doğan Türkmenler
buraya Manyas derler.O kadar derin değil suyu ab-ı hayata benzer içinde alabalık,
turna balığı çeşit çeşit nefis balık avlanır. Devlete vergi ödeyen avcıları
vardır.Öyle herkez zevk için balık avlayamaz. Kışın bu göl, kaz, kuğu, karabatak,
yeşilbaş, martı kuşu ve diğer güzel kuşlarla dolar. Her gece kaz ve kuğu sesinden
kanat şakırtısından Manyas sahası titrer. Sakakuşu ve diğer güzel kuşlarla
dolar. Bu kuşların avcılarıda devlete vergi verirler.Birde bu gölde bir çeşit
pamuğa benzer kav biterki su içinden çıkarıp çakmak taşı üzerine koyarak çakmak
ile vursan, derhal ateş alır. Ve her şeyde kullanılır. Ama adı geçen kavın
kurutup da çaksan yanmaz. Her tarafta meşhur bir kavdır. Bu Manyas gölünün
kenarların da yüksek sazlar yetişir. Bu göl etrafındaki halk o sazları mevsiminde
koparıp, terbiye ettikten sonra renk renk hasır seccadeler, minderler ve döşemeler
dokurlar ki insan hayran olur.”
Manyas İlçesindeki en
büyük turizm potansiyeli Manyas kuş cenneti ve Milli Parkıdır. Avrupa konseyince
A sınıfı diploma ile ödüllendirilen Milli Park, bu özelliği ile en çok ziyaretçi
çeken milli parklardan biridir. Eski adı APHMİTİS LİMNE olan Kuş Gölü kıyılarında
yer alan milli park bu gölün kuzeydoğusunda yer almaktadır. Kuşcenneti’nin
"Milli Park" olarak ayrılmasının tek nedeni, barındırdığı kuş topluluklarıdır.
Kuşcenneti ülkemizdeki milli parklar içinde en küçük olanıdır. Küçüklüğüne
rağmen, Kuşcenneti en çok ziyaretçi çeken milli parklarımızdan biridir.
Manyas Kuş Cennetinin
Coğrafi Koordinatları 40" 10' N - 28" 00' E şeklindedir.
M.Ö. 547-335 yıllarında
Daskileon satraplığı tarafından özel bir saha olarak ayrılan Kuş Cenneti ile
ilgili o yıllarda yapılan envanter çalışmaları Ege Üniversitesi’nin kazılarında
ortaya çıkmaktadır.
Kuşcennetine Bandırma-Balıkesir
karayolunda Bandırma 'dan itibaren 15km. Kilometresinden güneye sapan 3 km'lik
bir yolla ulaşır. Kuş gölü 1 Nisan 1938 tarihinde Prof. Dr. Curt Kosewing
ve eşi tarafından bulunmuştur ve buraya "Kuş Cenneti" adı verilmiştir.
2. Dünya Savaşı yıllarında,
1936’da Braunschwig Teknik Üniversitesinde Genetik Profesörü ve Doğa Bilimleri
Müzesi yöneticisiyken ülkemize savaşın dehşetinden kaçarak gelen Prof.Curt
Kosewig, 1937 yılında İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Zooloji Kürsüsü
Başkanı oldu. 1938 yılında Kuş Gölü ve eski Sığırcı Köyü çevresinde incelemelerde
bulunan Prof. Kosewig ve eşi Leonorre Kosewig, bir anlamda Kuş Gölü ve Kuş
Cennetini keşfidirek, Cennetin milli bir park alanı haline getirilmesinin
öncülüğünü üstlendi. Prof. Kosewig ve eşinin, Cennetin, gerçek anlamda doğal
bir Cennet olduğunu ilgili makamlara kabul ettirmesi de kolay olmadı. 1938
yılından 1959 yılına kadar şahsi gayretleriyle ve özverisiyle koruduğu Kuş
Cenneti ancak 1959 yılında Milli Park olarak kabul edilebildi...
1 Nisan 1938 tarihinde
göle balık tutmaya giden Prof. Kosewig’in rastlantıyla farkına vardığı Cennet
ve daha sonra Cennetin Cennetliğinin kabulüyle uluslararası tanıtımına da
ağırlık veren Prof. Kosewig, uluslararası ornitologların ilgisi Cennete çekmeyi
başarırken, İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Zooloji ve Hidrobiyoloji Araştırma
Enstitüsunun 1952 yılında Kuş Cennetinde bir istasyon kurmasını ve bu yöreyi
korumak üzere bir istasyon bekçesinin görevlendirilmesini de sağladı. İstasyon
bekçisinin maaşını dahi Prof. Kosewig’in uzun bir süre şahsen ödediği ve yörede
avcılık yapanların doğal ortamı bozmamaları için verdiği mücadele halen yörede
anlatılmaktadır...
1959 yılında Milli Park
statüsüne alınan Manyas Kuşcenneti Orman Genel Müdürlüğü’ne bağlanmış ve bundan
sonra gerçekleştirilen etkili koruma ile daha da gelişmiştir. Buradaki kuş
topluluklarında önemli artışlar olmuştur. Bunun sonucunda da, yapılan başvuru
üzerine Avrupa Konseyi tarafından 1976 yılında "A Sınıfı" diploma
ile ödüllendirilmiştir. İyi korunan doğa parçalarına verilen A Sınıfı diploması,
daha sonra 1981, 1986, 1991 ve 1996 yıllarında yenilenmiştir. Manyas Kuş Cenneti
Milli Parkı 1981 yılında doğal sit alanı ilan edilmiş ve koruma imar planı
yapılmıştır.
Kuşcenneti’nde 1975 Haziranına
kadar 238 kuş türünün varlığı tespit edilmiştir. Daha sonra çeşitli zamanlarda
yapılan sayımlar sonucunda bu rakam 255’e çıkmıştır. Kuş türlerinden 66 tanesi
Milli Park'ta düzenli olarak her yıl kuluçka topluluğuna katılmaktadır. Geri
kalanlar ise, göç sırasında Kuşcenneti’ne uğramaktadır.
Kuşcenneti Milli Parkı,
Marmara Bölgesi’nin ılıman iklimi içerisinde ve kıtalar arası göç yolları
üzerinde kuşların vazgeçilmez uğrak yeridir. Kuşlar göç yerlerine gidiş ve
dönüşlerinde Kuşcenneti’ne misafir olur, dinlenir, karınlarını doyurarak yollarına
devam ederler. Kuşcenneti’nde konaklama zamanları türlerine göre 1 saatle
1 ay arasında değişmektedir. Bir yılda Kuşcenneti’ne gelen kuş sayısının 2-3
milyon kadar olduğu tahmin edilmektedir.
Kuşcenneti Milli Parkı’nda,
tanıtım vitrinlerinin yer aldığı bir müze bulunmaktadır. Parkı her yıl ortalama
67 ayrı ülkeden 80 bin kişi ziyaret etmektedir.
Kuş cennetinde canlı organizmalar
ile doğa parçası bir eko sistemin bir parçasıdır. Burada canlı ve cansız varlıklar
bir uyum içindedir. Kuşkusuz bütün bu unsurları birleştiren, bütünleyen gölün
ılık sularıdır. Sular kışın yükselip, yazları geri çekilir. Bu ritmik düzen
yuva zamanında ağaçların altında su bulunması gerektiğini yerine getirerek
kuşların yuva yapmaları sağlanmaktadır.
Kuş cenneti Milli Parkı
bitki ve hayvan topluluğu açısından Kuş Gölünün en yoğun yeridir. Burada yetişen
başlıca ağaçlar; söğüt ve ılgın dır. Bu ağaçlar gölün güney ve doğu kıyılarında
yer alır. Saz, kamış, kafa otu ve kandıra gölün bütün kıyılarında bulunur.
Çevrede sulak çayırlarda yüzlerce çeşit çiçekli otlar mevcuttur. Hayvan topluluğu
açısından tatlı su ıstakozu, yeşil kurbağa, sıçrayıcı kurbağa ve ağaç kurbağası
sürekli mevcuttur. Gölde 20 türden fazla balık yaşamaktadır. Başlıcalar ı
sazan, yayın, turna, kefal vb. dir.
Manyas İlçesi Kuş Cenneti
Milli Parkı 'na ismini vermesine rağmen bu potansiyelden yararlanamamaktadır.
Parka yakınlığı nedeniyle Bandırma ilçesi bu açıdan şanslı olmaktadır. Ancak
Manyas Belediyesi Ergili köyü yakınlarında (Daskyleon) antik kentinin yanında
Kara Dere’nin göle döküldüğü yer arasında kalan 650 dönümlük alan kuş cenneti
olarak düzenlenecektir. Alan D.S.İ. den kiralanmış olup, ağaçlandırma çalışmalarına
başlamıştır.
Manyas Kuşcenneti Milli
Parkı’nın geniş kitlelere tanıtımının yapılabilmesi ve çevre kirliliği nedeniyle
karşı karşıya kaldığı tehlikelere kamuoyunun dikkatini çekebilmesi amacıyla,
1987 yılından bu yana her yıl ULUSLARARASI BANDIRMA KUŞCENNETİ KÜLTÜR VE TURİZM
FESTİVALİ adıyla bir festival düzenlenmektedir.
