|
Untitled Document
MANYAS’IN
COĞRAFİ ÖZELLİKLERİ
Coğrafi Konum : Manyas,
Türkiye’nin kuzeybatısına düşer. Marmara Bölgesinin sınırları içindedir. Manyas;
Doğusunda : Bandırma, Susurluk
Batısında : Gönen, Balya
Kuzeyinde : Manyas Gölü
Güneyde : Balya ve Balıkesir
ile çevrilmiştir.
Manyas, coğrafi yapıdan
da faydalanılarak hakim tepe üzerine kurulmuştur. Gelişme alanları ise merkezden
Bandırma-Balıkesir karayolu ve Gönen-Susurluk (kuzeybatı - güneydoğu) aksı üzerinde
yer almıştır. Yapılaşmanın fazla olmaması ve kentin statik özelliğe sahip olmasi
bu konuda fikir yürütmeyi zorlaştırmaktadır. Buna rağmen yerleşmenin radyo-konsantrik
bir gelişme gösterdiği söylenebilmektedir. Merkez doku, genelde 2-3 katlı kangir
ve betonarme yapılardan oluşan bitişik nizam yapılaşmanın hakim olduğu dokudur.
Alan olarak çok az bir alankaplayan bu doku, ticaret fonksiyonunun kullanımına
aittir. Bu alan dışında kalan bölgelerde kangir yapı malemesinin ağır bastığı,
tek katlı yapıların ağırlıkta olduğu, konut kullanımlı ayrık nizam ve düzenli
bir yapılaşma hakimdir.
Arazi yapısı: Manyas bölgesinin
arazisi yer yer düzlük olup,genellikle güneybatı ve değişik istikametlerde silsile
şeklinde dağlar yer almaktadır. Ova içinde kısmen küçük tepecikler şeklinde
arazi kabarıntıları mevcuttur. Mevcut arazinin %65 ova,%35 de dağlıktır. Engebeleri
Manyas gölünün güney kıyılarından başlayıp güneye doğru hafifçe yükselen geniş
ovanin güney kismi fundalik ve yüksek olmayan daglik bir arazi ile nihayet bulur.
Manyas’ın güney ve güneybatı
kısımları, dağlık araziyle çevrilidir. Önemli dağları Keltepe, Süreyya ve Ketenlik’tir.
Bölgenin en yüksek noktası Keltepe (gel çal) (881 m)'dir. Bölgenin güneyini
kaplayan Sülara dağı ise 600 m'yi geçmeyen yayvan ve adeta yüksek bir ova niteliği
arzeden dağlık arazidir. Gerek gel çak gerekse Sülara dağı birbirinden ayrılmayan
ve yak diğerini tamamlayan araziler olup bir çok yerleri orman hüviyetini kaybetmiş,
fundalik halini almiş, pinar davulgu ve benzeri bodur bitkilerle kaplıdır. Tamamen
özelliğine uygun olarak isimlendirilmiş bulunan Kel tepe tamamen çıplak olup
yamaçları meşe, ve kayın ormanları ile örtülüdür. Sülara dağı meşe ve kayın
ormanları ile kaplıdır. Manyas bölgesinde genel olarak yayla mevcut olmayıp,
dağ köyleri yayla olarak nitelendirilmektedir. Bölgede önemli mağaralar yoktur.
Bununla birlikte özellikle dağlık kesimlerde BOĞAZPINAR ve SOĞUKSU köyleri yakınlarında
ufaklı tefekli mağaralar mevcuttur.Fakat bu mağaralar yaşamaya elverişli değildir.
Mağaraların giriş ve çıkışları aynı yerden olup tabii mağaralardır.
Ovaları : Manyas bölgesi
genellikle düz bir alan üzerinde kuruludur. İlçe merkenin kuzey tarafına doğru,bölgeyi
MANYAS gölü kıyıları kaplar.Ovanın sınırı doğuda KIZIKSA kasabası ile SALUR
kasabasına kadardır. Manyas Ovası : 110 m2'yi bulan geniş ve çukur bir ovadır.
Denizden yüksekliği 60 m'yi bulur. Ovayı bol alüvyon getirerek verimli hale
koyan Kocaçay ve Manyas Gölüdür.En verimli ova bölgeleri ise Kocagöl, Kızıksa,
Salur, Hamamlı, Deydin ve Bölceağaç köylerinin meskun bulunduğu göl kıyısı bölgeleridir.
Bu ovalar, güney tarafından alüvyonların gölün bu günkü seviyesine göre birikmesinden
meydana gelmiştir. Güneye dogru meyli 4/100 kadardir.
Bölgenin Çay ovaları ise
Kayaca, Çavuş, Dere, Hacıyakup, Darıca, Işıklar, Değirmen Boğazı, Dura köylerinin
meskun bulunduğu kocaçayın iki kıyısını yeşkil eden mahallerdir. Kocaçayın her
yıl taşması ile kıyıların pek kıymetli alüvyon burakır ve toprağı değerlendirir.
Kocaçayın taşması etrafındaki
köylerin hayatını tehdit eder.Arazilerin yaz ortasına kadar ziraat edilemeyecek
hale getirir. Birçok yerlerde de bataklık ve sazlıkların oluştururdu.1948 yılında
göle kadar iki tarafına setler yapılara bunun önüne geçilmiştir.
İklimi : Kışın (-3), yazın
(+35) dereceyi aşmayan sühunet miktarı görülür. Yıllık yağış miktarı ortalama
(6,3) kg. kadardır. Rüzgarlar en fazla lodos ve poyrazından eser, kışın karayel
kar getirir. İlk baharda umumiyetle tatkız geçer. Mart ve Nisan ayları üşütür.
Buna karşın sonbahar hem uzun, hem pek hoş olur. Kış çoğunlukla Şubat ve Mart
aylarında hüküm sürer. Bölgenin güneyindeki yüksek kesimler ve vadiler, ilkbahar,
sonbahar ve kış aylarında kısmen sislidir. Bölgede hakim rüzgar yaz aylarında
lodos ve diğer aylarda poyrazdır.Kışları ılıman olduğundan yüksek kesimler haricinde
kar çok nadir yağar. Bölgede yaz ayları hariç dağ köyleri olan yayla, Erecek,
İrşadiye ve Koçoğlu köylerinin yolları kısa sürelide olsa kar nedeni ile kapanabilmektedir.
Akarsuları : MANYAS'a bağlı
BOĞAZPINAR ve SOĞUKSU köyleri arasında köyün güneyinde bulunan MÜRVETLER çayı,
ayrıca MANYAS gölünden KARACABEY-ULUBAT gölüne dökülen KOCAÇAY mevcuttur. ÇAKIRCA
köyünde ise KURUDERE çayı bulunmaktadır.
Gölleri : Kuzeyde ilçe merkezine
10 km. mesafede Manyas Gölü bulunur.
Tektonik göller grubuna
giren Manyas Gölü, yaklaşık olarak 192 kilometre karelik yüzölçümü ile ülkemizin
altıncı; Marmara bölgesinin ikinci büyük gölüdür. Gölün doğu-batı doğrultusundaki
uzunluğu 19 km, kuzey-güney doğrultusundaki genişliği ise 11 km’dir. Su yüzeyi
denizden 15-16 metre kadar yüksek olan gölün, ortalama derinliği ise bir ile
iki metre arasında değişmektedir. Gölün en derin yeri ise kuzeyde olup, beş
metreyi bulmaktadır. Gölü besleyen akarsuların taşıdığı alüvyonlar, erozyon
ve yaşanan kirlilik nedeniyle derinliğini hızla yitiren göl, güneyden Kocaçay
ile kuzeyden gelen Sığırcı Deresi’nden beslenirken; Marmara Denizi’ne dökülen
Karadere ile de göl doğal su dengesini korur. Kendisine karışan çay ve derelerin
etrafına setler yapılmış olup ovaya yayılmakta ve dağlardan indirdikleri alüvyonları
doğrudan doğruya göle götürdüklerinden, göl süratle dolmaktadır. Kışın taşan
gölün çekilmesiyle arazide bıraktığı alüvyonlar sayesinde (kazak fasulyesi)
adı verilen iri taneli fasulye ve diğer yazlık ürün (mısır, ayçiçeği, şekerpancarı)
yetiştirilir.
Zamanında doğal yaşamı oldukça
zengin olan ve değişik yirmi çeşit balığı barındıran gölde başlıca sazan, yayın,
turna, tatlısu, kefali, çakmak, kavinne, acıbalık, kızılkanat yanısıra bol miktarda
bulunan kerevitten bugün bir çok balık yok olmuş durumdadır.
64 hektarlık Kuş Cenneti ise Gölün mevcut doğal güzelliğini tamamlayan, doğal
bir park alanıdır.
Barajlar : HACIOSMAN köyü
ve ÖREN köyü arasında bulunan bölgede KOCAÇAY üzerinde elektrik sulama ve sel-taşkınını
önlemek için yapılmakta olan MANYAS baraj inşaatı halen devam etmektedir
İçme Suyu Kaynakları: Bölge
su kaynakları yönünden oldukça zengin olup hemen hemen her köy civarında içme
suyu temin edecek su kaynağı mevcuttur. Özellikle BÖRÜLCEAĞAÇ köyündeki GÜRGENDERE
kaynağı kendi köyünün su ihtiyacından başka SALUR ve KIZIKSA kasabalarında içme
suyu sağlar. KUNDAKÇI çeşmesi ise ÇAVUŞ ve DERE köylerinin içme suyu ihtiyacını
karşılar. Bölge göl seviyesi ile aynı hatta bulunmasından dolayı artezyen ve
hidrofor ile bağ,bahçe sulamalarını bu şekilde çıkartılan su ile giderirler.
Ayrıca köylere giden yol güzergahlarında da çeşmeler bulunmakta, buralardan
yaz kış içme suyu temin edebilme imkanı bulunmaktadır
Bitki Örtüsü : Manyas bölgesi
verimli topraklara sahiptir. Arazinin 22.466 hektarlık kısmı tarladır. 6.300
hektar çayır-mera, 8.400 hektar verimsiz toprak, 2.400 hektarlık kısmı ise bağ
meyvalık sebze ve dutdur. 20.000 hektarlık kısmı ormanlıktır. Yurdumuzun her
yanında olduğu gibi teknik tarım ilerlemiştir. Binlerce yıllık görenek ve geleneklerden
kurtularak halk sakinleri makinalı tarım uygulanmaktadır. Ovalarında pancar,
pamuk, ayçiçeği, patates, soğan, kavun, karpuz bol ekilir ve çok verimli olur.
Dağ köylerinde buğday, çavdar, arpa, mısır, kanan ekilir. Bölgemizde mevcut
arazinin %65'i ovalık %35'i dağlıktır. MANYAS ovası ve MANYAS gölü civarı çok
verimli ve çok bereketli bir toprağa sahip olup bol miktarda her türlü sebze
ve meyve yetiştirilmekdir. Ayrıca dağlık mevkiinde meşe,kayın,çam,gürgen ağaçları
mevcuttur. Çam ağacı hariç diğerleri yapraklarını dökmektedir.Boyları 3-8 m.arasında
değişmektedir. Görüş mesafesi 50 metre civarındadır. Gizleme ve örtü imkanı
sağlar.
|